~ Yashima บ้าเป็นพักๆ แอบแบ๊ว บางเวลา ~

มงคลที่ 32 ประพฤติพรหมจรรย์

ประพฤติพรหมจรรย์คืออะไร ?
     การประพฤติพรหมจรรย์ แปลว่า การประพฤติตนอย่างพรหม หรือความประพฤติอันประเสริฐ หมายถึง การประพฤติตามคุณธรรมต่างๆ ทั้งหมด ในพระพุทธศาสนาให้เคร่งครัดยิ่งขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้กิเลสกลับขึ้นมาอีก จนกระทั่งหมดกิเลส ซึ่งต้องผ่านขั้นตอนต่างๆ ตามภูมิชั้นของจิต

ภูมิชั้นของจิต
     1. กามาวจรภูมิ เป็นชั้นที่ท่องเที่ยวอยู่ในกามารมณ์ ยังยุ่งเกี่ยวกับกามคุณอยู่ ได้แก่ ภูมิจิตของคนสามัญทั่วไป
     2. รูปาวจรภูมิ เป็นชั้นท่องเที่ยวอยู่ในรูปารมณ์ มีความสุขความพอใจอยู่ในอารมณ์ขงรูปฌาณ ได้แก่ ภูมิจิตของผู้ที่ฝึกสมาธิมามากจนกระทั่งได้รูปฌาณ เมื่อมีชีวิตอยู่ก็ไม่สนใจกามารมณ์ อิ่มเอิบในพรหมวิหารธรรม ซึ่งเป็นสุขปราณีตกว่ากามารมณ์ เป็นเหมือนพระพรหมบนดิน ละจากโลกไปก็จะเกิดไปเป็นพรหม
     3. อรูปวจรภูมิ เป็นชั้นที่ท่องเที่ยวอยู่ในรูปอรูปารมณ์ มีความสุขอยู่ในอารมณ์ของอรูปฌาณ ได้แก่ ภูมิจิตของผู้ที่ทำสมาธิมามากจนกระทั่งได้อรูปาฌาณ มีความสุขที่ประณีตกว่าอารมณ์ของรูปฌาณอีก เมื่อละจากโลกนี้ไปก็จะไปเกิดเป็นอรูปพรหม
     4. โลกุตตรภูมิ เป็นขั้นที่พ้นโลกแล้ว ได้แก่ ภูมิจิตของอริยบุคคล มีความสุขอันละเอียด ประณีต ลึกซึ้ง
     ทั้ง 4 ภูมินี้ รวมเป็นประเภทใหญ่ๆ ได้ 2 ประเภทคือ โลกียภูมิ ได้แก่ กามาวจรภูมิ, รูปาวจรภูมิ และอรูปวจรภูมิ กับโลกุตตรภูมิ ได้แก่ โลกุตตรภูมิ
     ในชั้นโลกียภูมินั้น มีสุขมีทุกข์คละเคล้าดันไป และมีการยักย้ายถ่ายเทขึ้นลงได้ ผู้ที่อยู่ในอรูปาวจรภูมิถ้าไม่ตั้งใจปฏิบัติธรรม ประมาท อาจตกลงมาอยู่ในกามาวจรภูมิได้ ผู้ที่อยู่ในกามาวจรภูมิ ถ้าตั้งใจทำสมาธิอาจเลื่อนไปอยู่ใรูปาวจรภูมิหรืออรูปาวจรภูมิได้ เลื่อนไปเลื่อนมาได้ตามบุญกุศล และตามผลของการปฏิบัติธรรมของตน
     อุปมาความสุขในโลกียภูมิทั้ง 3 ชั้น
          1. กามาวจรภูมิ เป็นสุขชั้นต่ำ ยังยุ่งเกี่ยวกับกาม สุขเหมือนเด็กเล่นขี้ เล่นดิน
          2. รูปาวจรภูมิ เป็นสุขที่สูงขึ้นอีกหน่อย สุขเหมือนคนมีงานมีการที่ถูกใจทำเพลิดเพลินไป
          3. อรูปปาวจรภูมิ เป็นสุขที่สูงขึ้นมาอีก สุขเหมือนพ่อ แม่ ครู อาจารย์ ที่เห็นลูกซึ่งตนเลี้ยงดูอบรมมา มีความเจริญก้าวหน้า หรือเห็นงานการที่ตนทำสำเร็จลุล่วงไปด้วยดี ชื่นชมผลงานของตน

ความมุ่งหมายของการประพฤติพรหมจรรย์
     ความมุ่งหมายสูงสุดของการประพฤติพรหมจรรย์ในพระพุทธศาสนา คือให้ตัดโลกียวิสัย ตดเยื่อใยทุกๆ อย่าง เพื่อมุ่งหน้าสู่โลกุตตรภูมิ และอย่างแรกที่ต้องทำก่อน คือการปฏิบัติตามมรรคมีองค์ 8 เพื่อตัดกามารมณ์ แล้วจึงตัดรูปารมณ์ อรูปารมณ์ตามลำดับ
     สำหรับพวกเราปุถุชนทั่วๆ ไป สิ่งสำคัญที่เหนี่ยวรั้งเราไว้ไม่ให้ก้าวหน้าในการพัฒนาจิตใจ และทำให้กิเลสฟื้นฟูกลับคืนมาได้ง่าย คือกามารมณ์ ถ้าใครตีดกามารมณ์ได้ ก็มีโอกาสก้าวหน้าในการปฏิบัติธรรมได้อย่าวรวดเร็ว การประพฤติพรหมจรรย์ในมงลข้อนึ้ จึงมุ่งเน้นการตัดกามารมณ์เป็นหลัก
     เราลองมาดูถึงอุปมาโทษของกามที่พระสัมมาพระสัมพุทธเจ้าตรัสไว้

อุปมาโทษของกาม
     1. กามเปรียบเหมือนท่อนกระดูกเปล่า ไม่มีเนื้อและเลือดติดอยู่
     2. กามเปรียบเหมือนชิ้นเนื้อที่แร้งหรือเหยี่ยวคาบบินมา
     3. กามเปรียบเหมือนคนถือคบเพลิงที่ทำด้วยหญ้าลุกโพรงเดิทวนลมไป
     4. กามเปรียบเหมือนหลุมถ่านเพลิงอันร้อนแรง
     5. กามเปรียบเหมือนความฝัน
     6. กามเปรียบเหมือนสมบัติที่ยืมเขามา
     7. กามเปรียบเหมือนต้นไม้มีผลดกอยู่ในป่า
     8. กามเปรียบเหมือนเขียงสับเนื้อ
     9. กามเปรียบเหมือนหอกและหลาว
     10. กามเปรียบเหมือนหัวงูพิษ

วิธีประพฤติพรหมจรรย์
     พรหมจรรย์ชั้นต้น สำหรับผู้คองเรือน ก็ให้พอใจเฉพาะคู่ครองของตนเท่านั้น รักษาศีล 5 ไม่นอกใจภรรยา-สามี
     พรหมจรยย์ชั้นกลาง สำหรับผู้ครองเรือน คือนอกจากรักษาศีล 5 แล้วก็ให้รักษาศีล 8 เป็นคราวๆ ไปและฝึกให้มีพรหมวิหาร 4
     พรหมจรรย์ชั้นสูง สำหรับผู้ม่ครองเรือน ถ้าเป็นฆราวาสก็รักษาศีล อย่างน้อยศีล 8 ตลอดชีวิต ไม่ยุ่งเกี่ยวกับเรื่องเพศเลย หรือออกบวชเป็นพระภิกษุ เจริญสมาธิภาวนา และปฏิบัติธรรมทุกข้อในพระพุทธศาสนาให้เต็มที่
     พรหมจรรย์ทุกชั้นจะตั้งมั่นอยู่ได้ ต้องอาศัยการฝึกสมาธิเป็นหลัก

 

อานิสงส์การประพฤติพรหมจรรย์
     1. ทำให้ปลอดโปล่งใจ ไม่ต้องกังวลหรือระแวง
     2. ทำให้เป็นอิสระ เหมือนนกน้อยในอากาศ
     3. ทำให้มีเวลามากในการทำความดี
     4. ทำให้เป็นที่สรรเสริญของบัณฑิตทั้งหลาย
     5. ทำให้ ศีล สมาธิ ปัญญา เจริญรุดหน้าไม่ถอยกลับ
     6. ทำให้บรรลุมรรคผลนิพพานได้โดยง่าย
          ฯลฯ

 

จากหนังสือมงคลชีวิต ฉบับ "ทางก้าวหน้า"